Gdy planuję podróż śladami filmów, najbardziej lubię miejsca, w których scenografia nie kończy się wraz z napisami końcowymi. W przypadku odpowiedzi na pytanie, gdzie kręcono Gwiezdne wojny, lista prowadzi od pustyni Tunezji przez irlandzkie klify aż po pałace Włoch i stare miasto Dubrownika. Poniżej pokazuję najważniejsze lokalizacje, ich filmowe role oraz praktyczne wskazówki, które pomagają zaplanować taką podróż bez rozczarowań.
Najważniejsze lokacje sagi znajdują się w kilku wyjątkowych zakątkach świata
- Tunezja to najważniejszy kierunek dla fanów Tatooine, z hotelem Sidi Driss i dekoracjami Mos Espa.
- Irlandzka wyspa Skellig Michael zagrała planetę Ahch-To, czyli miejsce ukrycia Luke’a Skywalkera.
- Włochy, Hiszpania i Chorwacja dostarczyły plenerów dla Naboo oraz Canto Bight.
- Jordania i Norwegia zastąpiły odpowiednio Jedhę i lodową planetę Hoth.
- Nie wszystkie lokacje są dostępne, a część scen powstała w studiach i została uzupełniona efektami komputerowymi.
Tunezja była prawdziwym Tatooine
Jeśli miałbym wskazać jeden kraj, od którego najlepiej zacząć filmową podróż, wybrałbym południową Tunezję. George Lucas wykorzystał tutejszą pustynię, słone jeziora, berberyjskie ksary i domy wydrążone w ziemi, tworząc charakterystyczny wygląd Tatooine. To właśnie tam kręcono sceny do „Nowej nadziei”, „Mrocznego widma”, „Ataku klonów” i „Powrotu Jedi”.
Matmata i dom rodziny Larsów
Najbardziej rozpoznawalnym punktem jest hotel Sidi Driss w Matmacie. Jego podziemne dziedzińce posłużyły jako dom Luke’a Skywalkera i jego ciotki Beru. Część dekoracji nadal przypomina filmowy plan, choć trzeba pamiętać, że jest to działający, prosty hotel, a nie muzeum z pełną ekspozycją.
To miejsce ma większą siłę niż niejeden nowoczesny park tematyczny. Surowe, chłodne wnętrza wykute w ziemi pokazują, dlaczego twórcy nie musieli budować od zera całej scenografii. Naturalna architektura Matmaty już wcześniej wyglądała jak fragment odległej planety.
Ong Jemel i dekoracje Mos Espa
W pobliżu Tozeur znajduje się Ong Jemel, charakterystyczna skała nazywana wielbłądzią szyją. W tej okolicy powstały sceny pustynne oraz część ujęć z „Mrocznego widma”. Niedaleko zachowały się dekoracje miasta Mos Espa, między innymi futurystyczne budynki i charakterystyczne kopuły.
Filmowe zabudowania są wystawione na działanie słońca, wiatru i piasku, dlatego ich stan może zmieniać się z sezonu na sezon. Podczas planowania wyjazdu nie traktowałbym tego miejsca jak perfekcyjnie odrestaurowanego planu. Jego największą wartością jest właśnie pustynna autentyczność i poczucie obcowania z plenerem.
Przeczytaj również: Park Güell - Jak zwiedzić bez kolejek i co zobaczyć?
Djerba, Chott el Jerid i ksary
Na wyspie Dżerba, w miejscowości Ajim, filmowano zewnętrzne ujęcia kantyny Mos Eisley z pierwszego filmu. Z kolei słone jezioro Chott el Jerid pojawiło się jako otoczenie domu Luke’a. Warto też zwrócić uwagę na ksary Ouled Soltane i Hadada, czyli tradycyjne magazyny zbożowe, które wykorzystano jako część zabudowy Tatooine.
Lokacje są od siebie znacznie oddalone. Najwygodniej zwiedzać je podczas kilkudniowej trasy z bazą w Tozeur albo Tataouine. Na pustynnych odcinkach rozsądniejszy będzie samochód terenowy z lokalnym kierowcą niż zwykły samochód osobowy, szczególnie po opadach lub przy słabo oznaczonych drogach.
Irlandia pokazała najbardziej tajemniczą stronę galaktyki
W „Przebudzeniu Mocy” i „Ostatnim Jedi” irlandzkie wybrzeże stało się planetą Ahch-To. Najważniejsza jest Skellig Michael, skalista wyspa u wybrzeży hrabstwa Kerry. To tutaj Rey odnalazła Luke’a, a surowy klasztorny krajobraz nadał zakończeniu filmu niemal mityczny charakter.
Skellig Michael nie jest zwykłą atrakcją, do której można podjechać samochodem. Rejsy zależą od pogody, a liczba odwiedzających jest ograniczona. Strome schody i nierówne kamienne przejścia wymagają dobrej kondycji, dlatego osobom, które wolą spokojniejsze zwiedzanie, polecam Skellig Experience na wyspie Valentia oraz punkty widokowe na stałym lądzie.
Filmowe ślady znajdziemy również w hrabstwie Donegal, między innymi w okolicach Malin Head. Dziki północny kraniec Irlandii pojawił się w „Ostatnim Jedi”, a lokalni przewodnicy organizują spacery po miejscach związanych z produkcją. W mojej ocenie to kierunek dla osób, które chcą połączyć kino z fotografią krajobrazową, bo nawet bez scenografii klify i ocean robią tu całą robotę.
Pałace Naboo znajdziesz we Włoszech i Hiszpanii
Naboo wyglądała na ekranie jak jedna, spójna planeta, ale jej scenerię tworzono w kilku krajach. Najbardziej efektownym miejscem jest Pałac Królewski w Casercie koło Neapolu. W „Mrocznym widmie” wykorzystano go jako wnętrza pałacu królowej Amidali. Monumentalne klatki schodowe i królewskie sale dobrze pokazują, jak wiele filmowy świat zawdzięcza prawdziwej architekturze.
W „Ataku klonów” ważną rolę odegrała także Villa del Balbianello nad jeziorem Como. To właśnie tam kręcono sceny związane z relacją Anakina i Padmé. Willa jest dziś popularnym celem turystycznym, więc najlepiej sprawdzić zasady wejścia i godziny zwiedzania przed przyjazdem. Poza filmowym kontekstem warto ją odwiedzić dla ogrodów i widoku na jezioro.
Hiszpańska Plaza de España w Sewilli zagrała część miasta Theed. Charakterystyczne półkoliste założenie, mostki i ceramiczne dekoracje są łatwe do rozpoznania w scenach z „Ataku klonów”. To jedna z najprostszych lokalizacji do odwiedzenia, ponieważ znajduje się w mieście i nie wymaga specjalnej wyprawy poza cywilizację.
Te miejsca dobrze pokazują, że filmowe zwiedzanie nie musi oznaczać poszukiwania pustyni albo odległej wyspy. Czasem wystarczy spacer po pałacu czy placu, na którym scenografia została niemal w całości zastąpiona istniejącą architekturą.
Dubrownik, Jordania i Norwegia zagrały zupełnie różne światy
W „Ostatnim Jedi” dubrownicka starówka wcieliła się w Canto Bight, bogate miasto kasyna. Wykorzystano między innymi okolice murów i ulic historycznego centrum. Dla turysty to bardzo wygodna lokalizacja, ale popularność Dubrownika oznacza tłumy, zwłaszcza w środku sezonu. Najlepsze zdjęcia i spokojniejszy spacer łatwiej zrobić rano.
W „Łotrze 1” pustynny Wadi Rum w Jordanii stał się planetą Jedha. Czerwone piaskowce, szerokie doliny i skalne ściany pozwoliły stworzyć przestrzeń większą niż pojedyncza scenografia. Zwiedzanie odbywa się zwykle jeepem z lokalnym kierowcą, a wyjazd można połączyć z noclegiem na pustyni oraz wizytą w Petrze.
Z kolei norweskie Finse i okolice lodowca Hardangerjøkulen wykorzystano jako Hoth w „Imperium kontratakuje”. To propozycja dla osób, które dobrze znoszą chłód i trudniejsze warunki. Dojazd pociągiem jest częścią przygody, ale dalsze dojście w śniegu wymaga przygotowania, odpowiedniego obuwia i sprawdzenia pogody.
| Lokalizacja | Filmowy świat | Co zobaczyć na miejscu |
|---|---|---|
| Tunezja | Tatooine | Matmata, Sidi Driss, Mos Espa, Ong Jemel, ksary |
| Irlandia | Ahch-To | Skellig Michael, Malin Head, wybrzeże Kerry |
| Włochy | Naboo | Caserta i Villa del Balbianello |
| Hiszpania | Theed na Naboo | Plaza de España w Sewilli |
| Chorwacja | Canto Bight | Dubrownik i jego zabytkowa starówka |
| Jordania | Jedha | Wadi Rum i pustynne trasy jeepami |
| Norwegia | Hoth | Finse i zimowe krajobrazy Hardangerjøkulen |
Nie każdą scenę da się odwiedzić jak zwykłą atrakcję
Najczęstsze nieporozumienie polega na założeniu, że każdy filmowy kadr powstał w miejscu dostępnym dla turystów. W praktyce część scen kręcono w studiach, między innymi w Wielkiej Brytanii, a krajobrazy łączono z makietami, tylną projekcją i efektami komputerowymi. Dlatego najlepiej rozróżniać prawdziwą lokalizację plenerową od miejsca, które tylko przypomina filmową planetę.
Ograniczenia dotyczą też ochrony przyrody. Skellig Michael jest obiektem o wyjątkowej wartości historycznej i przyrodniczej, a warunki wejścia mogą się zmieniać. Nie wolno schodzić z wyznaczonych tras ani traktować miejsca jak planu zdjęciowego, na którym można swobodnie odtwarzać sceny.
W Tunezji problemem bywa odległość i stan dróg, w Norwegii pogoda, a w Dubrowniku sezonowe tłumy. Przed wyjazdem sprawdzam nie tylko godziny otwarcia, lecz także dojazd, wymagane rezerwacje, warunki pogodowe i lokalne zasady. To drobiazgi, które decydują o tym, czy filmowa wycieczka będzie przyjemnością, czy serią logistycznych niespodzianek.
Jak zaplanować podróż śladami Gwiezdnych Wojen
Nie próbowałbym odwiedzać wszystkich krajów podczas jednej wyprawy. Najlepszy wybór zależy od tego, jaki klimat sagi najbardziej mnie przyciąga. Miłośnicy klasycznej pustyni powinni wybrać Tunezję, fotografowie krajobrazu Irlandię, a osoby zainteresowane architekturą mogą połączyć Włochy, Hiszpanię i Chorwację.
- Na pierwszy wyjazd wybierz Tunezję, jeśli zależy Ci na najbardziej rozpoznawalnych dekoracjach i Tatooine.
- Na krótki europejski city break dobrze sprawdzą się Sewilla, Caserta albo Dubrownik.
- Na przygodę przyrodniczą wybierz Skellig Michael, Wadi Rum lub norweskie Finse.
- Na fotografowanie zaplanuj wschód lub zachód słońca, ale respektuj zakazy wejścia i ograniczenia dla turystów.
Przy dalszych trasach rozsądnie jest zarezerwować co najmniej 3-4 dni na Tunezję, ponieważ najważniejsze punkty są rozrzucone po południu kraju. Irlandzkie wybrzeże również lepiej zwiedzać bez pośpiechu. Jeden dzień wystarczy na pojedynczy punkt widokowy, lecz nie na połączenie wyspy, rejsu i kilku odległych odcinków wybrzeża.
Najbardziej udane wyjazdy filmowe nie polegają na szybkim odhaczaniu pinezek na mapie. Daję sobie czas na zwykłe doświadczenie miejsca, bo wtedy widać nie tylko to, co znalazło się w kadrze, lecz także krajobraz, kulturę i codzienność, które sprawiły, że twórcy w ogóle wybrali tę lokalizację.
Filmowe lokacje, które zostają w pamięci na dłużej
Najmocniejszym kierunkiem pozostaje dla mnie Tunezja, ponieważ łączy zachowane dekoracje z krajobrazem, który niemal nie potrzebował komputerowych poprawek. Irlandia oferuje zupełnie inne doświadczenie, bardziej surowe i kontemplacyjne, natomiast Włochy, Hiszpania oraz Dubrownik pozwalają zobaczyć, jak zwykła europejska architektura może na ekranie stać się częścią odległej galaktyki.
Jeśli planujesz taką podróż, zacznij od jednej filmowej epoki albo jednej planety. Dobrze wybrana trasa po dwóch lub trzech lokacjach daje więcej satysfakcji niż chaotyczna próba zobaczenia wszystkiego. A kiedy aparat zostanie odłożony, te miejsca nadal będą miały własną historię, niezależną od tego, czy pojawiły się w kadrze na kilka sekund, czy stały się symbolem całej sagi.
